قفقاز در راه نفوذ آمریکا تهران باید مانع اجرای کریدور TRIPP شود
ایزو وب: پروژه TRIPP با مدیریت و سرمایه گذاری آمریکا در مرزهای شمالی ایران، جایگاه ترانزیتی کشور را تحت تأثیر قرار می دهد، برهمین اساس رویکرد تهران جهت ممانعت از توسعه این پروژه ضروریست.
به گزارش ایزو وب به نقل از مهر، هم زمان با تداوم محدودیت ها در تنگه هرمز و نوسانات قیمت نفت، آمریکا بصورت بی سروصدا درحال پیشبرد یکی از مهم ترین پروژه های زیرساختی خود در قفقاز جنوبی است؛ پروژه ای راهبردی که علاوه بر تقویت حضور واشنگتن در همسایگی ایران و روسیه، می تواند به ابزاری تاثیر گذار برای تغییر معادلات ترانزیتی اوراسیا تبدیل گردد.
در شرایطی که توجه افکار عمومی و محافل سیاسی به تحولات تنگه هرمز و بازار جهانی نفت معطوف شده است، آمریکا پروژه ای کلیدی را در چهارچوب راهبرد گسترش نفوذ خود در قفقاز جنوبی دنبال می کند. این پروژه با عنوان TRIPP (Trump Route for International Peace and Prosperity) که گاهی از آن با نام «جاده ترامپ» یاد می شود، کریدوری چندوجهی شامل اتصالات ریلی، جاده ای و زیرساخت های انرژی و فیبر نوری است که کشورهای قزاقستان، جمهوری آذربایجان، ارمنستان، گرجستان و ترکیه را به یکدیگر متصل می کند.
ریشه تشکیل این پروژه به اعلامیه هفت ماده ای صلح بازمی گردد که نخست وزیر ارمنستان و رئیس جمهوری جمهوری آذربایجان در اوت ۲۰۲۵، با میانجی گری آمریکا در کاخ سفید امضا کردند. این اعلامیه زمینه ساز ایجاد یک کریدور ترانزیتی از راه خاک ارمنستان شد. در حقیقت، TRIPP را میتوان شکل جدیدی از کریدور زنگزور دانست که مقرر است به عنوان یکی از حلقه های حیاتی کریدور میانی عمل کند؛ مسیری که واشنگتن آنرا راهکاری برای کاهش وابستگی تجارت زمینی آسیا و اروپا به مسیرهای عبوری از روسیه ارزیابی می نماید.
با توجه به مناقشات دیرینه میان ارمنستان و جمهوری آذربایجان، اتصال این دو کشور از راه خاک ارمنستان یکی از چالش برانگیزترین بخش های اجرای این پروژه بشمار می رود. جمهوری آذربایجان تابحال خط ریلی خودرا به طول ۱۱۰ کیلومتر تا مرز ارمنستان امتداد داده و الان اجرای بخش ارمنی این مسیر در دستور کار قرار گرفته است.
در همین راستا، شرکت آمریکایی AECOM، از شرکتهای بزرگ مهندسی و مشاوره این کشور، وارد مرحله مطالعاتی پروژه شده است تا امکان احیا و نوسازی حدود ۴۲ کیلومتر از خط آهن ارمنستان در امتداد رودخانه ارس، واقع در استان سیونیک و در مجاورت مرز ایران، بررسی شود. بر مبنای اطلاعات عرضه شده، تیم این شرکت در ژوئیه ۲۰۲۶ بازدید میدانی از مسیر مذکور انجام داده است.
آمریکا برای تقویت حضور و نفوذ خود در این پروژه، شرکت تأمین مالی و توسعه بین المللی آمریکا (DFC) را به عنوان نهاد اصلی سرمایه گذار برگزیده است. در همین چارچوب، هیات مدیره DFC در ۶ ژوئن ۲۰۲۶ بسته سرمایه گذاری قابل توجهی را برای اجرای طرح های در رابطه با انرژی، فیبر نوری و سایر زیرساخت های این مسیر به تصویب رساند.
پروژه ۴۰۲ میلیون دلاری آمریکا در مرز ایران؛ زنگ خطر برای امنیت ملی
همچنین بودجه اولیه صندوق TRIPP+ Enterprise Fund از ۲۰۱ میلیون دلار در ژانویه ۲۰۲۶ به ۴۰۲ میلیون دلار در ژوئیه همان سال افزایش پیدا کرده است؛ موضوعی که از افزایش ابعاد سرمایه گذاری آمریکا در این پروژه حکایت دارد.
ساختار مالکیت این طرح نیز مبین سهم قابل توجه طرف آمریکایی در مدیریت و سرمایه گذاری آن است؛ بطوریکه ۷۴ درصد سهام در اختیار نهادهای آمریکایی و ۲۶ درصد در اختیار طرف ارمنی قرار دارد. مدت قرارداد این پروژه ۴۹ سال تعیین شده و امکان تمدید آن برای ۵۰ سال دیگر نیز پیشبینی شده است.
نکته قابل توجه دیگر، مدیریت صندوق سرمایه گذاری این پروژه توسط کنستانتین سوکولوف، تاجر روسی الاصل آمریکایی است. وی قبل از این بزرگ ترین اپراتور مخابراتی ارمنستان و همین طور معدن مس و مولیبدن «تغوت» را که دومین معدن بزرگ این کشور شمرده می شود، از بانک دولتی روسیه خریداری نموده است.
در مجموع، پروژه TRIPP بخشی از کریدور میانی برای انتقال کالا از چین به اروپا شمرده می شود و اجرای آن می تواند از سهم و نقش مسیرهای ترانزیتی عبوری از ایران و روسیه در بخشی از شبکه حمل و نقل منطقه کم کند.
از منظر راهبردی، این پروژه برای روسیه نتایج دوگانه ای به همراه دارد؛ از یک سو، با تقویت مسیرهای جایگزین، از اهمیت کریدور شمالی در انتقال کالا میان آسیا و اروپا کم می شود و از جانب دیگر، زمینه برای تثبیت و گسترش حضور آمریکا در مجاورت مرزهای روسیه فراهم خواهد شد.
هرچند این تلاش ها در ظاهر با هدف تسهیل انتقال کالاهای چینی به اروپا و توسعه مسیرهای تجاری صورت می گیرد، اما وابستگی چین به مسیری که آمریکا در آن نقش تعیین کننده ای ایفا می کند، می تواند مخاطرات ژئوپلیتیکی قابل توجهی برای پکن به همراه داشته باشد. به این دلیل، بعید بنظر می رسد چین بخواهد بخش مهمی از مبادلات تجاری خودرا به مسیری وابسته کند که مدیریت و جهت دهی راهبردی آن تحت تاثیر واشنگتن قرار دارد.
روسیه نیز در مقابل این پروژه با چالشی پیچیده مواجه می باشد. ساختار رسمی کریدور TRIPP در مناطقی تعریف شده که مرزبانی روسیه و شرکت راه آهن روسیه در آن حضور و نقش دارند. این در شرایطی است که نیروهای سرویس امنیت فدرال روسیه (FSB) بازهم در قسمتهایی از مرز ایران و ارمنستان مستقر هستند و شبکه ریلی ارمنستان نیز تحت مدیریت شرکتی وابسته به راه آهن روسیه قرار دارد.
در همین راستا، مسکو اعلام نموده است که پیشبرد پروژه ای در منطقه ای که نیروهای روسی در آن حضور دارند، بدون درنظر گرفتن منافع و دیدگاه های کرملین امکانپذیر نخواهد بود. با این وجود، ایروان نیز اعلام نموده که مشارکت روسیه در پروژه TRIPP درحال حاضر در دستور کار مذاکرات دوجانبه قرار ندارد. بر این اساس، تعیین حدود نقش مسکو در این کریدور، یکی از چالش های مهم پیش روی توافق میان آمریکا، ارمنستان و روسیه برای اجرای این پروژه خواهد بود.
جاده ترامپ تهدیدی برای امنیت ملی ایران؛ ضرورت بازبینی در سیاست قفقازی
ایران نیز به دلیلهای مشابه، از تحولات در رابطه با این پروژه متأثر خواهد شد. برخی تحلیل گران باور دارند اجرای TRIPP می تواند به تغییر مرجع نظم دهی به پرونده قفقاز از مسکو به واشنگتن منجر شود. در چنین شرایطی، ورود مستقیم آمریکا به معادلات مرزی شمالی ایران و کوشش برای کاهش اهمیت کریدورهای جنوبی عبوری از ایران و خلیج فارس، تهدیدی جدی برای موقعیت ترانزیتی کشور بشمار می رود.
در مجموع، ابعاد ژئوپلیتیکی تحولات اخیر در قفقاز جنوبی فراتر از راه اندازی چند مسیر حمل و نقل و توسعه زیرساخت های ارتباطی است. واشنگتن در فاصله ای هزاران کیلومتری از مرزهای خود، درحال تثبیت جایگاه و ایجاد پایگاهی برای اثرگذاری بر معادلات قفقاز جنوبی است؛ اقدامی که می تواند چالش هایی جدی برای دو رقیب دیرینه آمریکا، یعنی ایران و روسیه، ایجاد نماید.
با توجه به تحولات شکل گرفته در منطقه بعد از جنگ ۴۰ روزه و جایگاه جدید ایران در معادلات منطقه ای، ضروریست رویکرد جمهوری اسلامی ایران در قبال پرونده قفقاز نیز متناسب با شرایط جدید مورد بازبینی قرار گیرد. در این چارچوب، تقویت نقش آفرینی ایران و اتخاذ نگاهی متفاوت و مبتنی بر موضع قدرت می تواند در پیشگیری از تشکیل و گسترش کارهای مغایر با امنیت ملی کشور در این منطقه تاثیر گذار باشد.
به اجمال، مبنی بر اطلاعات عرضه شده، تیم این شرکت در ژوئیه ۲۰۲۶ بازدید میدانی از مسیر مذکور انجام داده است. ساختار مالکیت این طرح نیز مبین سهم قابل توجه طرف آمریکایی در مدیریت و سرمایه گذاری آن است؛ بطوریکه ۷۴ درصد سهام در اختیار نهادهای آمریکایی و ۲۶ درصد در اختیار طرف ارمنی قرار دارد. در همین جهت، مسکو اعلام نموده است که پیشبرد پروژه ای در منطقه ای که نیروهای روسی در آن حضور دارند، بدون در نظر گرفتن منافع و دیدگاه های کرملین ممکن نخواهد بود.
منبع: ایزو وب
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب