بسته اینترنت را می بلعد، سخت افزار را ذوب می کند، داده ها را می دزدد
به گزارش ایزو وب، استفاده از فیلترشکن در ایران به یک لزوم عمومی و زیستی برای بیشتر از 80 درصد کاربران تبدیل گشته که ابعاد آن حتی از جمعیت فعال اینترنت در خیلی از کشورهای توسعه یافته هم فراتر رفته است؛ در عین حال، این پدیده پنهان با بلعیدن حجم ترافیک، فرسودگی سخت افزارها، تهدید امنیت سایبری و ایجاد مافیای مالی چند ده همتی، نتایج مخرب و جبران ناپذیری را بر پیکره جامعه و اقتصاد دیجیتال کشور وارد میکند.
تینا مزدکی_ پدیده استفاده از فیلترشکن در ایران دیگر یک رفتار محدود به نسل جوان یا نخبگان فناوری نیست، بلکه به یک ضرورت زیستی و عمومی تبدیل گشته است. آمارهای رسمی و پژوهش های معتبر نشان می دهند که ضریب نفوذ اینترنت در کشور به مرز ۸۵ تا ۸۸ درصد رسیده و بالاتر از ۸۰ درصد از جامعه کاربران ایرانی ناچار به استفاده روزانه از فیلترشکن ها هستند. طبق اعلام مراجع رسمی، این آمار کلان جمعیتی حتی از کل جمعیت فعال اینترنت در خیلی از کشورهای توسعه یافته جهان فراتر رفته و ابعاد یک پدیده بطورکامل عمومی به خود گرفته است. در عین حال، استفاده مداوم از این ابزارها دستاوردهای جانبی زیادی برای کاربران بهمراه دارد.
مالیات تحمیلی بر پهنای باند؛ چه طور فیلترشکن ترافیک اینترنت را می بلعد؟ نخستین و ملموس ترین ضربه ای که کاربر غائی بعد از روشن کردن فیلترشکن احساس می کند، سرعت سرسام آور اتمام حجم بسته های اینترنتی است. این پدیده یک تصور توهم آمیز نیست، بلکه ریشه در یک مکانیسم فنی مشخص و سیاستهای تعرفه گذاری اپراتورها دارد.
از نظر فنی، ابزارهای عبور از فیلترینگ برای ایجاد ارتباط امن و دور زدن مسدودسازی، مبادرت به رمزنگاری داده ها و عبور دادن آنها از کانال های رمزگذاری شده یا همان «تونلینگ» می کنند. این پروسه موجب به وجود آمدن بار کاری یا سربار رمزگذاری (Encryption Overhead) اضافی می شود که حجم داده های ارسالی و دریافتی را بین ۵ تا ۲۰ درصد می افزاید. میزان این افزایش ترافیک مستقیماً به نوع پروتکل مورد استفاده بستگی دارد؛ بطوریکه برخی پروتکلهای خیلی امن ترافیک اینترنت مصرفی کاربر را تا ۲۰ درصد می افزایند. این یعنی دریافت یک فایل ۱۰۰۰ مگابایتی، در عمل ۱۲۰۰ مگابایت از بسته کاربر کسر می کند.
علاوه بر سربار رمزگذاری، فاکتور دومی که هزینه کاربران را به شدت بالا می برد، نحوه محاسبه تعرفه ترافیک داخلی و بین المللی است. طبق قوانین رگولاتوری، هزینه ترافیک داخلی (سایت ها و اپلیکیشن هایی با سرورهای درون کشور) با تخفیف ۵۰ درصدی یا بیشتر نسبت به اینترنت بین الملل محاسبه می شود. اما زمانیکه فیلترشکن کاربر روشن است، تمام ترافیک دستگاه حتی درخواست برای باز کردن یک سایت دولتی یا بانکی داخلی به سوی سرورهای خارجی هدایت شده و سپس به ایران بازمی گردد. در این حالت، آدرس آی پی خارجی جایگزین آی پی داخلی شده و اپراتور کل مصرف کاربر را با تعرفه تمام بهای بین المللی محاسبه می کند. همچنین، خیلی از برنامه ها و خدمات مسدود یا تحریم شده، بمحض روشن شدن وی پی ان در پس زمینه آغاز به بروزرسانی خودکار می کنند که این امر نیز حجم عظیمی از بسته اینترنت کاربر را بدون اطلاع او مصرف می کند.
وقتی پردازنده گوشی زیر بار فیلترشکن ها نابود می شود دستاوردهای فیلترینگ تنها به قبض های گرانقیمت اینترنت محدود نمی شود؛ سخت افزار گوشیهای هوشمند که در شرایط اقتصادی فعلی با قیمت های نجومی در بازار عرضه می شوند، قربانیان خاموش این چرخه معیوب هستند.
هنگامی که یک نرم افزار فیلترشکن فعال می شود، پردازنده مرکزی (CPU) دستگاه ناچار است بصورت مداوم الگوهای پیچیده ریاضی را برای رمزنگاری تک تک بسته های داده ورودی و خروجی اجرا نماید. این پردازش مداوم و سنگین، پردازنده را مجبور می کند تا در فرکانس های بالا فعالیت کند که نتیجه مستقیم آن تولید حرارت خیلی زیاد در بدنه دستگاه است. از طرفی، مسدودسازی مداوم پروتکل ها بوسیله سیستم های فیلترینگ موجب می شود فیلترشکن بطور مداوم ارتباط خودرا با سرور از دست بدهد. تلاش مداوم مودم سخت افزاری گوشی برای اسکن شبکه، یافتن پورت های باز و اتصال مجدد به سرورهای واسط، مصرف انرژی دستگاه را به نقطه اوج می رساند.
این حرارت مداوم و بالا رفتن تعداد دفعات شارژ به سبب تخلیه سریع باتری، لطمه های فیزیکی جبران ناپذیری به قطعات داخلی وارد میکند. بررسی های آزمایشگاهی نشان می دهند که روشن بودن فیلترشکن در پس زمینه تأثیر چندانی بر باتری ندارد، اما در حین مرور وب فعال، می تواند میزان مصرف باتری را تا ۲۸.۷۴ درصد افزایش دهد. بنابراین، کاربران مجبور می شوند روزانه چندین بار گوشی خودرا به شارژر متصل کنند. این رفتار تحمیلی، سرعت فرسودگی باتری های لیتیوم-یونی را چند برابر کرده و عمر مفید گوشیهای هوشمند را که باید بطور میانگین ۴ تا ۵ سال باشد، به صورت قابل ملاحظه ای می کاهد.
بدافزارها و نشت اطلاعات؛ بهای سنگین ناامنی در فضای مجازی شاید نگران کننده ترین پیامد فیلترینگ، فرسایش شدید لایه های امنیتی در دستگاههای کاربران و زیرساخت های کشور باشد. اصرار بر مسدودسازی پلت فرم های پرکاربرد، میلیونها کاربر را که دانش فنی کافی ندارند به سوی استفاده از فیلترشکن های رایگان، نامعتبر و غیررسمی سوق داده است.
خیلی از این برنامه های فیلترشکن رایگان، رفتارهای مشکوک امنیتی از خود نشان می دهند. از آنجا که نگهداری سرورهای وی پی ان هزینه بر است، ارایه دهندگان ابزارهای رایگان برای تامین هزینه های خود مبادرت به جمع آوری اطلاعات مرورگر، رصد کوکی ها، تزریق تبلیغات پنهان و حتی فروش داده های خصوصی کاربران به شرکتهای ثالث می کنند. علاوه بر این، خیلی از این نرم افزارها گرفتار نقص های فنی جدی مانند نشت دی ان اس (DNS Leak) و نشت وب آرتی سی (WebRTC Leak) هستند. این نقص ها موجب می شود که با وجود روشن بودن وی پی ان، آدرس آی پی حقیقی و موقعیت جغرافیایی دقیق کاربر فاش شود و حریم خصوصی وی در معرض لطمه مستقیم قرار گیرد.
در ابعاد بزرگتر، نصب این برنامه ها راه را برای ورود انواع بدافزارها و ویروس ها به درون سیستم عامل گوشی باز می کند. بدافزارها با نفوذ به حافظه موقت و دسترسی به اطلاعات حساس، بسترساز هک های زنجیره ای دستگاههای شخصی و نشت اطلاعات بانکی و هویتی می شوند. فیلترینگ بطور مستقیم با مجبور کردن کاربران به غیرفعال سازی سیستم های حفاظتی پیش فرض یا دانلود برنامه ها از منابع غیررسمی، دیوار دفاعی کاربران را آوار کرده است. ادامه این وضعیت نه تنها حریم خصوصی تک تک شهروندان را نقض می کند، بلکه با انتقال بدافزارها به دستگاههای متصل به درگاه های بانکی، کل شبکه بانکی و زیرساخت های مالی کشور را به شدت لطمه پذیر و در معرض نفوذ گروههای هکری قرار داده است.
هزینه اضافی که از جیب کاربر پرداخت می شود بازار خرید و فروش ابزارهای دور زدن فیلترینگ در ایران به یک صنعت زیرزمینی، بدون مالیات و به شدت سودآور تبدیل گشته که برآوردهای مالی آن تعجب آور است. آمارهای ارایه شده توسط مقامات رسمی و نهادهای صنفی، ابعاد وحشتناک این تجارت سیاه را آشکار کرده است
برمبنای تازه ترین آمارهای تیرماه، کاربران روزانه حدود ۱۲۶ میلیارد تومان و ماهانه نزدیک به سه هزار و ۷۷۰ میلیارد تومان (۳.۷۷ همت) برای خرید فیلترشکن های پولی هزینه می کنند. بر طبق این آمار، هزینه سالیانه خرید فیلترشکن های پولی در کشور حدود ۴۵ تریلیون و ۲۸۸ میلیارد تومان معادل ۴۵.۲ همت تخمین زده می شود. این گردش مالی نجومی در حالی رخ می دهد که درآمد سالانه شرکتی بزرگ مانند ایرانسل ۳۰ هزار میلیارد تومان عنوان شده است. این در شرایطی است که بازار مافیای فیلترشکن بدون دغدغه هایی نظیر پرداخت مالیات، بیمه کارکنان، ثبت برند، بازاریابی رسمی و لایسنس های قانونی، درآمدی بیش از مجموع این دو بنگاه بزرگ اقتصادی کشور کسب می کند.
این هزینه بطور مداوم از جیب شهروندانی پرداخت می شود که برای ساده ترین ارتباطات روزمره، آموزش یا کسب و کار خود ناچار به خرید نسخه های اشتراکی فیلترشکن (با قیمت میانگین ۱۵۰ هزار تومان در ماه) هستند. این پروسه منجربه انتقال سازمان یافته ثروت از دهک های میانی و ضعیف جامعه به جیب شبکه مالی پنهان و پایدار فیلترشکن فروش ها شده است. ادامه سیاست مسدودسازی، بقای این شبکه پنهان را تضمین می نماید. بطوریکه حتی ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، اعتراف می کند که گردش مالی خیره کننده مافیای فیلترشکن به چنان قدرت و نفوذی رسیده که حال «زور دولت هم به آن نمی رسد».
بالاخره، آن چه از دل این آمار بیرون می آید، تصویری از کاربری است که در هر نقطه از این چرخه، بهای یک سیاست را به تنهایی پرداخت می کند. او برای باز کردن یک صفحه ساده، حجمی بیش از بسته اینترنتش را از دست می دهد؛ گوشی اش زیر بار رمزگذاری مداوم داغ می کند و باتری اش زودتر از موعد فرسوده می شود؛ و برای همین دسترسی ابتدایی، اطلاعات شخصی و حتی بانکی اش را به دست برنامه هایی ناشناس می سپارد که هیچ نهادی پاسخ گوی عملکردشان نیست. در انتها این مسیر، او ماهانه رقمی قابل توجه از درآمدش را هم به جیب بازاری می ریزد که نه مالیات می دهد، نه قانونی می باشد، نه حتی پاسخ گوی دولت. کاربر ایرانی، در سیاستی که قرار بود از او محافظت کند، حالا هزینه ی مالی، فیزیکی و امنیتی اش را بطور کامل و تنها بر دوش می کشد.
به طور خلاصه، این پدیده یک تصور توهم آمیز نیست، بلکه ریشه در یک مکانیسم فنی مشخص و سیاست های تعرفه گذاری اپراتورها دارد. او برای باز کردن یک صفحه ساده، حجمی بیشتر از بسته اینترنتش را از دست می دهد؛ گوشی اش زیر بار رمزگذاری مداوم داغ می کند و باتری اش زودتر از موعد فرسوده می شود؛ و برای همین دسترسی ابتدایی، اطلاعات شخصی و حتی بانکی اش را به دست برنامه هایی ناشناس می سپارد که هیچ نهادی پاسخ گوی عملکردشان نیست. در پایان این مسیر، او ماهانه رقمی قابل توجه از درآمدش را هم به جیب بازاری می ریزد که نه مالیات می دهد، نه قانونی می باشد، نه حتی پاسخ گوی دولت.
منبع: ایزو وب
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب