فشار مضاعف بر صنایع در فصل سرما از گاز تا برق
ایزو وب: هم زمان با اوج مصرف گاز در زمستان، بخش صنعت و معدن با محدودیت های گسترده در تأمین گاز و برق مواجه شده؛ وضعیتی که تولید، صادرات و اشتغال را تهدید می کند.
به گزارش ایزو وب به نقل از مهر، در ادامه تشدید ناترازی انرژی در کشور، بخش صنعت و معدن که به عنوان یکی از اصلی ترین حوزه های مولد، اشتغال آفرین و ارزآور اقتصاد شناخته می شود، در زمستان امسال با محدودیت های گسترده و کم سابقه ای در تأمین گاز و برق روبه رو شده است؛ محدودیت هایی که بگفته کارشناسان می تواند آثار جدی بر تولید، صادرات، اشتغال و رشد اقتصادی کشور بر جای بگذارد.
بر اساس برآوردهای رسمی، نیاز گاز کشور در زمان اوج مصرف روزانه امسال به حدود ۸۵۰ میلیون مترمکعب می رسد. از این میزان، سهم کل بخش صنعت و معدن تنها حدود ۱۶.۵ درصد است؛ سهمی که با وجود پایین بودن نسبت به مصارف خانگی و تجاری، با فرا رسیدن فصل سرما با محدودیت های قابل توجهی مواجه می شود. این در شرایطی است که همین بخش محدود، نقش کلیدی در ایجاد ارزش افزوده، تأمین نیاز داخل و حضور در بازارهای صادراتی ایفا می کند.
تشدید محدودیت گازی
نیاز روزانه گاز صنایع و معادن کشور در زمان اوج مصرف حدود ۱۴۰ میلیون مترمکعب ارزیابی شده است؛ گازی که در صنایع بزرگی همچون فولاد، سیمان، آجر، کاشی و سرامیک و دیگر واحدهای تولیدی مصرف می شود و مستقیماً به تولید کالا، حفظ زنجیره تأمین و پاسخ به تقاضای داخلی و خارجی اختصاص دارد. با این وجود، از هفته دوم آذرماه و هم زمان با افزایش مصرف گاز در بخش خانگی و علیرغم دستور رئیس دولت بر تأمین انرژی در آذرماه، برنامه اعمال محدودیت گاز صنایع از جانب شرکت ملی گاز ایران شروع شده و بتدریج شدت گرفته است.
بررسی ها نشان میدهد که صنایع فولادی به عنوان یکی از مهم ترین صنایع انرژی بر کشور، هم اکنون با محدودیت گاز حدود ۵۴ درصدی مواجه هستند؛ رقمی که نسبت به زمان مشابه سال قبل حدود ۵ درصد افزایش پیدا کرده است. این افزایش محدودیت در شرایطی روی داده که صنعت فولاد علاوه بر تأمین بخش مهمی از نیاز داخل، یکی از پایه های صادرات غیرنفتی کشور به حساب می آید و هرگونه کاهش تولید در آن می تواند مستقیماً بر تراز تجاری کشور اثر بگذارد.
وضعیت صنایع سیمان حتی نگران کننده تر گزارش شده است. هم اکنون میزان گاز تحویلی به این صنعت حدود ۲.۸۳ میلیون مترمکعب در روز است که بیان کننده اعمال محدودیت شدید ۹۴ درصدی نسبت به شرایط عادی است. چنین سطحی از محدودیت، عملا خیلی از واحدهای سیمانی را از مدار تولید خارج کرده یا آنها را به حداقل ظرفیت ممکن رسانده است؛ موضوعی که می تواند در ماههای آینده منجر به کمبود عرضه، افزایش قیمت و اختلال در پروژه های عمرانی و ساختمانی شود.
محدودیت ها به صنایع سیمان و فولاد محدود نمانده و سایر صنایع وابسته به گاز هم با کاهش جدی سهمیه مواجه گشته اند. آمارها حاکی از آنست که مصرف گاز صنایع تولید آهک و گچ نسبت به میانگین آبان ماه سالجاری حدود ۷۰ درصد کم شده است. همینطور کارخانجات قند با کاهش ۵۰ درصدی مصرف گاز مواجه شده اند و کارخانه های تولید شیشه هم در دی ماه با افت ۳۰ درصدی مصرف نسبت به دوره قبل مواجه بوده اند. این ارقام نشان میدهد که دامنه محدودیت ها بخش گسترده ای از صنایع کشور را در بر گرفته و فقط به صنایع بزرگ انرژی بر محدود نیست.
در کنار محدودیت گاز، قطع یا کاهش گاز نیروگاه های اختصاصی صنایع هم به وضعیت نامطلوب تولید دامن زده است. برمبنای اطلاعات موجود، گاز مورد نیاز نیروگاه های صنایع به میزان حدود ۲ هزار و ۸۰۰ مگاوات قطع شده که معادل مصرف روزانه ۱۵ میلیون مترمکعب گاز است. بنابراین این وضعیت، هم اکنون تنها یک واحد نیروگاهی با ظرفیت ۲۵۰ مگاوات در یکی از بزرگ ترین واحدهای صنعتی کشور در مدار تولید قرار دارد و سایر نیروگاه های صنعتی از مدار خارج شده اند. این مورد نه تنها برق مورد نیاز واحدهای تولیدی را با مشکل مواجه کرده، بلکه وابستگی صنایع به شبکه سراسری برق را هم افزایش داده است.
اعمال محدودیت ۴۰ درصدی برق
مشکل زمانی پیچیده تر می شود که هم زمان با محدودیت گاز، محدودیت های جدیدی در حوزه برق هم اعمال شده است. از آغاز دی ماه امسال، شرکت مدیریت شبکه برق ایران محدودیت ۴۰ درصدی برق برای صنایع انرژی بر اعلام نموده و علاوه بر آن، یک روز قطعی برق در هفته برای شهرک های صنعتی درنظر گرفته شده است.
این تصمیمات در شرایطی اتخاذ شده که خیلی از صنایع پیشتر به علت کمبود گاز، ناچار به تغییر سوخت یا کاهش ساخته شده بودند و الان با محدودیت هم زمان گاز و برق، عملا امکان برنامه ریزی پایدار تولید از آنها سلب شده است.
زمستانی سخت و پرچالش
کارشناسان اقتصادی اعتقاد دارند ادامه این روند می تواند تبعات گسترده ای برای اقتصاد کشور به همراه داشته باشد. کاهش تولید در صنایع مادر همچون فولاد و سیمان، نه تنها زنجیره ای از صنایع پایین دستی را تحت تاثیر قرار می دهد، بلکه می تواند سبب کاهش صادرات، افت درآمدهای ارزی، افزایش بیکاری و در نهایت کاهش رشد اقتصادی شود. از طرفی، محدودیت شدید انرژی در فصل زمستان، هزینه های تولید را افزایش داده و خیلی از واحدها را بسمت استفاده از سوخت های جایگزین گران تر و آلاینده تر سوق می دهد.
برخی فعالین صنعتی اعتقاد دارند که سهم پایین صنعت و معدن از مصرف کل گاز کشور، در مقایسه با سهم بالای آن در تولید ناخالص داخلی و صادرات غیرنفتی، نشان دهنده عدم توازن در سیاستگذاری انرژی است. آنها اعتقاد دارند در وضعیت کمبود انرژی، اولویت بندی اختصاص گاز و برق باید بگونه ای باشد که کمترین لطمه به بخش های مولد وارد شود؛ قسمتهایی که توقف یا کاهش فعالیت آنها، آثار طولانی مدت و بعضاً جبران ناپذیری بر اقتصاد خواهد داشت.
از منظر سیاست گذاری، تداوم ناترازی گاز و برق، ضرورت بازبینی جدی در مدیریت مصرف، توسعه زیرساخت های تولید انرژی و افزایش بهره وری را بالاتر از پیش نمایان کرده است. سرمایه گذاری در بهینه سازی مصرف انرژی در بخش خانگی، توسعه انرژی های تجدیدپذیر، تکمیل پروژه های نیمه تمام گازی و نیروگاهی و ایجاد مشوق برای صنایع کم مصرف، همچون راهکارهایی است که می تواند در بین مدت و طولانی مدت از شدت این ماجرا کم کند.
در مجموع، داده های موجود نشان میدهد که زمستان امسال برای بخش صنعت و معدن، زمستانی سخت و پرچالش خواهد بود. محدودیت های هم زمان گاز و برق، می تواند پیامدهایی فراتر از یک فصل سرد بر پیکره اقتصاد کشور وارد کند؛ پیامدهایی که مدیریت و کاهش آنها نیازمند تصمیمات فوری، هماهنگ و مبتنی بر نگاه طولانی مدت است.
بطور خلاصه، این در حالی است که همین بخش محدود، نقش کلیدی در ایجاد ارزش افزوده، تأمین نیاز داخل و حضور در بازارهای صادراتی ایفا می کند. همین طور کارخانجات قند با کاهش ۵۰ درصدی مصرف گاز رو به رو شده اند و کارخانه های تولید شیشه هم در دی ماه با افت ۳۰ درصدی مصرف نسبت به دوره قبل مواجه بوده اند. سرمایه گذاری در بهینه سازی مصرف انرژی در بخش خانگی، توسعه انرژی های تجدیدپذیر، تکمیل پروژه های نیمه تمام گازی و نیروگاهی و ایجاد مشوق برای صنایع کم مصرف، همچون روشهایی است که می تواند در میان مدت و طولانی مدت از شدت این ماجرا بکاهد.
منبع: ایزو وب
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب