جان اضافه ای که پای یک قرارداد نفتی تلف شد
ایزو وب: توجه دو ابرقدرت شمالی عصر قاجار و پهلوی متوجه ایران شد. قدرت اول در شمال ایران و قدرت دوم در شمال اروپا، هر دو با چرب کردن سیبیل درباریان و دوستان وفادارشان، امتیازات نفتی بزرگی را از دربار ترک های قاجار و فارس های پهلوی گرفتند. حاجعلی رزم آرا جانش را برای ادامه منافع قراردادهای نفتی داد اما دکتر محمد مصدق و ملی گراهای وطن پرست در هم پیمانی با آیت الله کاشانی و مذهبی های ایران دوست، رشته های رزم آرا را پنبه کردند.
به گزارش ایزو وب به نقل از ایسنا، ۲۹ اسفند ماه هفتاد و یکمین سالگرد ملی شدن صنعت نفت ایران در سال ۱۳۲۹ است.
لقمه ایران
سده دهم هجری شمسی شروع دوره کشف ایران به دست بازرگانان انگلیسی و سیطره و اُطراق بیش از چهار قرنی دولت انگلستان در کنار امپراتوری روسیه تزاری، همسایه بی رحم شمالی، در پهنه ایران است.
دوران آشنایی امپراتوری انگلستان با ایران به عصر حکومت شاه طهماسب صفوی بر می گردد اما اعمال قدرت مستشاران و سیاستمداران حیله گر انگلیسی در دربار شاهان ایران حدودا مصادف بود با آغازِ به قدرت رسیدن آغا محمدخان قاجار، بنیانگذار سلسله قاجار.
سلطه پادشاه مستبد روسیه تزاری نیز ریشه در دوره فتحعلی، دومین شاه قاجار دارد. روسیه در دو جنگ بزرگ که ۲۵ سال طول کشید، هزاران کیلومتر از خاک ایران را از وطن جدا و به خاک خود الحاق کرد.
دوره یک و نیم قرنی حکومت ترک های قاجار بر ایران، ماهِ عسل هر دو ابرقدرت بود. شیوه روسها و انگلیسی ها در این دوره بیش از ۱۴۰ ساله متکی بر خدعه و نیرنگ و در موارد گوناگون گسیل کشتی های جنگی و جنگ افزارهای مدرن و قشون مجهز و بی رحم به آب های سرزمینی در شمال و جنوب و تحمیل نظرات و سیاست های استعماری به ترک های قاجار بود.
هر دو ابرقدرت که خودرا مالک ایرانِ عصر قاجار می دانستند و به خوبی با روحیات، سلایق و نظرات عقب افتاده، سطحی و کودکانه شاهان و درباریان طماع قاجار آشنا بودند بدون قائل شدن کمترین ارزشی برای محمدعلی شاه قاجار در تاریخ ۸ شهریور ۱۲۸۶ در سن پترزبورگ قراردادی را تحت عنوان قرارداد ۱۹۰۷ امضا کردند و بر طبق این قرارداد ایران به دو پاره تقسیم شد.
آب ها و سرزمین شمالی در سیطره قشون نظامی روسیه و منطقه جنوبی تحت سلطه قشون نظامی و کشتی های جنگی انگلستان بود و هر دو کشور از مواهب منطقه میانی که دولت مرکزی در آن مستقر بود، بهره ها بردند.
لقمه چرب
ویلیام ناکس دارسی، تاجر سرشناس بریتانیایی در ۲۸ خرداد ۱۲۸۷ در منطقه ای در اطراف شهرستان شوشتر در استان خوزستان منطقه ای معروف به دره خرسان که بعدا به مسجدسلیمان تغییر نام داد، نخستین چاه نفت ایران را حفر کرد و تا ۳۲ سال بعد امتیاز استخراج نفت و گاز از این چاه را از آنِ خود و دولت متبوعش، انگلستان کرد.
سِر جان کِدمن، رئیس شرکت نفت انگلیس دولت وقت انگلستان ۲۵ سال پس از کشف نفت توسط شهروند کشورش با قرارداد ۱۹۳۳ در ۱۱ دی ۱۳۱۲ وارد بازار نفت و گاز و زیرساخت های اقتصادی ایران شد و رضا شاه که خودرا پدر ایران نوین می دانست تن به امضای این قرارداد انگلیسی داد. این قرارداد ۳۲ سال زمان به قرارداد دارسی که در سال ۱۳۴۰ اختتام می یافت، اضافه می کرد.
۱۷ سال بعد دولت انگلستان در دوره سلطنت محمدرضا پهلوی با حمایت شاه و دربار و سیاست مداران در مُشتش درصدد برآمد با تدوین الحاقیه گس - گلشاییان و اضافه کردن آن به قرارداد ۱۹۳۳ در دولت حاجعلی رزم آرا درصدد ادامه و تثبیت بهره مندی از مواهب این امتیاز شیرین برآمد.
محمد ساعد مراغه ای نخست وزیر وقت
منبع: isoweb.ir
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب