وحید فرید:
اختلال هم زمان چند فیلترشکن می تواند نشانه تغییر در وضعیت شبکه باشد
به گزارش ایزو وب، اختلال فیلترشکن ها در ایران، نوسان سرعت اینترنت و دشواری دسترسی به خدمات آنلاین، بار دیگر پرسش هایی در رابطه با شیوه های فیلترینگ و مسئولیت نهادهای دخیل در محدودسازی اینترنت مطرح کرده است. وحید فرید، پژوهشگر امنیت شبکه، می گوید فیلترینگ لزوماً به معنای قطع کامل اینترنت نیست و می تواند از راه مسدودسازی پروتکل ها و نشانی های IP، کاهش پهنای باند یا ایجاد اختلال در راه ارتباطی صورت گیرد. به قول او، اختلال هم زمان چند ابزار می تواند احتمال تغییر در وضعیت شبکه را مطرح کند، اما تشخیص علت قطعی اختلال به بررسی فنی نیاز دارد. هزینه استفاده از فیلترشکن ها، نقش اپراتورهای اینترنت و تأثیر محدودیت های ارتباطی بر کسب وکارها و گسترش فناوری در ایران، از دیگر موضوع هایی است که در این گزارش بررسی می شود.
تینا مزدکی_ در ایام اخیر، شماری از کاربران از اختلال در اتصال به فیلترشکن ها و دشواری دسترسی به اینترنت از این مسیر اطلاع داده اند. گزارشهای کاربران از بروز مشکل در اتصال، ناپایداری ارتباط و از کار افتادن برخی ابزارهای دور زدن فیلترینگ حکایت دارد؛ در عین حال، بدون بررسی فنی نمی توان علت یا گستره این اختلال ها را مشخص کرد. این مشکلات در شرایطی مطرح می شود که هم زمان، وزیر ارتباطات از چالش های ارایه خدمات دیجیتال و لزوم بازبینی در شیوه مدیریت سامانه ها در کشور سخن گفته است.
کیفیت اینترنت روزانه و حتی هر چند ساعت تغییر می کند وحید فرید، پژوهشگر امنیت شبکه، در جواب این پرسش که آیا گزارشهای کاربران از قطعی مکرر فیلترشکن و تغییر کیفیت اینترنت نشانه تغییرات جدیدی در سیاستهای فیلترینگ است، توضیح می دهد: « بااینکه اطلاعاتی از تغییرات جدید در دسترس نیست. در عین حال، تغییرات کیفیت اینترنت را به شکل مداوم تجربه می نماییم. گاهی این تغییرات روزانه و حتی در فاصله چند ساعت اتفاق می افتند و کیفیت اتصال کاربران دستخوش نوسان می شود.»
او می گوید: « نکته مهم این است که بر خلاف وعده هایی که دولت در رابطه با بهبود دسترسی به اینترنت داده، در سیاستهای کلان نه فقط نشانه روشنی از گشایش دیده نمی گردد، بلکه به نظر می آید رویکرد مسدودسازی بازهم ادامه دارد و در بعضی زمینه ها تشدید شده است.»
او می گوید: « من بارها گفته ام تا آن زمان که شورای عالی فضای مجازی با نگاه فعلی به فعالیت خود ادامه دهد و ساختارهایی وجود داشته باشند که از منابع عمومی برای مسدودسازی ارتباط مردم با جهان استفاده می نمایند، نمی توان انتظار داشت تغییر پایداری در وضعیت اینترنت ایجاد شود.»
فیلترینگ چرخه مالی عظیمی از هزینه های تحمیلی به مردم به وجود آورده است او همین طور در جواب این پرسش که این وضعیت چه هزینه های جانبی دارد، می گوید: « در رابطه با اصطلاحاتی مانند مافیای فیلترینگ، مافیای فیلترشکن یا مافیای پهنای باند نیز بحث های زیادی مطرح می شود. آن چه روشن است، هزینه ای است که مردم برای دسترسی به اینترنت و استفاده از ابزارهای اتصال امن و استاندارد پرداخت می کنند. این هزینه ها در شرایطی به خانوارها تحمیل می شود که دسترسی عادی به خدمات موردنیازشان با محدودیت روبروست و مشخص است که چرخه مالی عظیمی را شکل داده است.»
آزمایش شیوه های جدید مسدودسازی می تواند کیفیت اینترنت را تغییر دهد او ادامه می دهد: « گاهی امکان دارد برای مدتی شرایط نسبتاً پایدار به نظر برسد. یکی از احتمالات این است که مجموعه های مسئول مسدودسازی درحال بررسی و آزمایش شیوه های تازه باشند. بعد از اعمال تغییرات نیز امکان دارد اثر آنها بر کاربران و کسب وکارها آشکار شود. در چنین شرایطی، کاربران و کسب وکارهای اینترنتی عملا با نتایج این تغییرات مواجه می شوند، بدون آنکه لزوماً از علت دقیق آنها اطلاع داشته باشند.»
وحید فرید، پژوهشگر امنیت شبکه اختلال هم زمان چند فیلترشکن می تواند نشانه تغییر در شبکه باشد فرید همین طور در جواب این پرسش که کاربران چطور می توانند تشخیص دهند که اختلال ایجاد شده ناشی از خود فیلترشکن است یا تغییراتی که در شبکه و سازوکار فیلترینگ اعمال شده است، می گوید: « گزارش کاربران از قطعی اینترنت اساسا درست است اما تشخیص علت این مساله برای کاربر عادی دشوار است و به طور معمول به بررسی فنی نیاز دارد. در عین حال، یکی از نشانه هایی که می توان به آن توجه کرد، گستردگی اختلال است. اگر فقط یک فیلترشکن از کار بیفتد، امکان دارد مشکل از همان سرویس یا زیرساخت آن باشد. اما وقتی تعداد زیادی از ابزارهای مختلف به صورت هم زمان مبتلا به اختلال می شوند، احتمال این که شرایط شبکه تغییر کرده باشد افزوده می شود. در چنین وضعیتی، امکان دارد یک پروتکل مسدود شده باشد یا محدودیت هایی در راه ارتباطی اعمال شده باشد.»
پایین آمدن سرعت اینترنت هم می تواند نتیجه فیلترینگ باشد او ضمن تأکید بر این مساله که فیلترینگ همیشه به معنای مسدودسازی کامل نیست، می گوید: « شیوه های مختلفی برای ایجاد اختلال وجود دارد؛ همچون این که قسمتی از بسته های اطلاعاتی حذف یا منحرف شوند، پهنای باند یک سرویس کاهش پیدا کند یا ارتباط با قسمتی از نشانی های اینترنتی محدود شود. در چنین شرایطی، کاربر امکان دارد احساس کند اینترنت کند شده است، در حالیکه اتصال به صورت کامل قطع نشده است. بعنوان مثال، امکان دارد دسترسی به قسمتی از نشانی های IP یک سرویس یا شبکه توزیع محتوا محدود شود یا کیفیت ارتباط با آن کاهش پیدا کند. این اقدامات می توانند روی عملکرد خدمات مختلف اثر بگذارند، بدون آنکه لزوماً با یک مسدودسازی کامل مواجه باشیم.»
وحید فرید: وقتی اختلال در تعداد زیادی از ابزارها و سرویس ها مشاهده می شود، باید احتمال تغییر در شرایط شبکه و اعمال محدودیت های گسترده تر را نیز درنظر گرفت.
فیلترینگ در ایران به شیوه های پیچیده تری رسیده است وحید فرید همین طور در جواب این پرسش که از نظر فنی، چه روش هایی برای اختلال در عملکرد فیلترشکن ها و محدود کردن دسترسی کاربران وجود دارد، می گوید: « شیوه های مختلفی وجود دارد. بعنوان مثال، با مسدود کردن یک پروتکل امکان دارد گروهی از فیلترشکن هایی که از آن استفاده می نمایند، از کار بیفتند. گاهی نیز یک نشانی IP یا یک محدوده از نشانی های IP مسدود می شود و درنتیجه، قسمتی از سرویس ها دیگر در دسترس نخواهند بود.»
او می گوید در بعضی موارد به جای مسدودسازی کامل، پهنای باند یک سرویس کاهش می یابد یا دسترسی به قسمتی از زیرساخت آن محدود می شود. خدمات ابری و شبکه های توزیع محتوا نیز امکان دارد تحت تاثیر چنین تغییراتی قرار بگیرند.
وحید فرید: باید توجه داشت همه اختلال ها الزاماً ناشی از فیلترینگ داخلی نیستند. گاهی محدودیت های بین المللی یا اقدامات شرکت های خارجی نیز می توانند بر دسترسی کاربران ایرانی اثر بگذارند. بطور مثال، امکان دارد یک سرویس خارجی به علل در ارتباط با سیاستهای خود، دسترسی تعدادی کاربران یا نشانی های IP را محدود کند.
او همین طور می گوید: « در حوزه فیلترینگ، از دید من در کشور سرمایه گذاری قابل توجهی انجام شده و سازوکارهای فنی پیچیده ای توسعه یافته اند و هزینه بسیار زیادی شده است. به همین دلیل، نمی توان انتظار داشت که کنار گذاشتن این زیرساخت ها یا تغییر سیاستهای در ارتباط با آن به آسانی اتفاق بیفتد. تا آن زمان که نگاه حاکم بر سیاستگذاری اینترنت بر محدودسازی استوار باشد، حتی اگر برخی مسئولان نیز از لزوم بهبود دسترسی صحبت کنند، لزوماً تغییری در وضعیت عملی کاربران ایجاد نخواهد شد.»
وحید فرید، پژوهشگر امنیت شبکه نقش اپراتورها در اجرای فیلترینگ چیست؟ از آنجاییکه اپراتورها به طور معمول نقش خویش را در تصمیم گیری در رابطه با فیلترینگ رد می کنند، این پرسش مطرح می شود که چرا میان اعمال محدودیت ها از جانب اپراتور تفاوت دیده می شود.
وحید فرید در اینباره می گوید: « باید بین تصمیم گیری در رابطه با فیلترینگ و اجرای آن تفاوت قائل شد. امکان دارد اپراتور در تعیین سیاستهای فیلترینگ نقشی نداشته باشد، اما این مساله لزوماً به معنای آن نیست که فیلترینگ در شبکه آن اعمال نمی گردد. برمبنای تجربه کاربران و تحلیل هایی که در رابطه با تفاوت کیفیت اتصال در اپراتورهای مختلف به انجام می رسد، به نظر می آید الگوی اختلال ها در همه شبکه ها یکسان نیست. در بعضی موارد، تفاوت عملکرد سرویس ها میان اپراتورها نشان میدهد که شیوه یا محل اعمال محدودیت ها می تواند متفاوت باشد.»
او می گوید: « این وضعیت با این احتمال سازگار است که سازوکارهای اجرائی فیلترینگ در شبکه های مختلف تفاوت هایی داشته باشند. البته برای مشخص کردن دقیق مسئولیت هر اپراتور یا شرکت، باید مستندات فنی و قراردادی در ارتباط با آن بررسی شود.»
وحید فرید: اپراتورها نمی توانند صرفا با این استدلال که تصمیم گیرنده نیستند، هرگونه نقش اجرائی خویش را منتفی بدانند. امکان دارد آنها در تعیین سیاستها اختیار نداشته باشند، اما اجرای محدودیت ها در شبکه شان صورت گیرد. با این حال، این احتمال نیز وجود دارد که اپراتورها در قالب دستورهای نهادهای بالادستی عمل کنند و اختیار چندانی برای تغییر وضعیت نداشته باشند.
این کارشناس همین طور می گوید: « در سطح ساختاری، شورای عالی فضای مجازی، مرکز ملی فضای مجازی و شرکت ارتباطات زیرساخت و همین طور وزارت ارتباطات همچون نهادهایی هستند که باید نقش و مسئولیت آنها در سیاستگذاری و اجرای محدودیت ها بررسی شود. ترافیک شبکه و نحوه مدیریت آن نیز در تحلیل این مساله اهمیت دارد. مسئله این است که مسئولیت تصمیم گیری، ابلاغ و اجرای فیلترینگ امکان دارد میان چند نهاد توزیع شده باشد. بنابراین، برای ارزیابی دقیق عملکرد هرکدام باید این سطوح را از یکدیگر تفکیک کرد.»
این کارشناس اعتقاد دارد که به صورت کلی، اگر قرار باشد مسئولیت فیلترینگ روشن شود، باید مشخص باشد چه نهادی تصمیم می گیرد، چه نهادی دستور را ابلاغ می کند، چه مجموعه ای آنرا اجرا می کند و هرکدام چه میزان اختیار دارند. بدون شفافیت در این حوزه، امکان ارزیابی عملکرد نهادها و پاسخ گو کردن آنها دشوار خواهد بود.
فیلترینگ و تحریم چطور گسترش فناوری در ایران را عقب می اندازند؟ این کارشناس بر این باور است که بخش مهمی از فاصله فناوری ایران با جهان را باید در همین محدودیت های ارتباطی، تحریم های فناوری و سیاستهای اقتصادی و حکمرانی جست وجو کرد. این مسئله به آینده نسل جوان و توان رقابتی اقتصاد کشور مربوط می شود و آثار آن می تواند در بلند مدت نیز ادامه پیدا کند.
او همین طور می گوید: « در سیاستگذاری اینترنت باید آثار محدودیت ها بر کسب وکارها به صورت جدی مورد توجه قرار بگیرد. نمی توان از یک طرف در رابطه با توسعه اقتصاد دیجیتال صحبت کرد و از سوی دیگر، دسترسی به زیرساخت های ارتباطی موردنیاز آنرا به شکل مداوم محدود کرد. وقتی دسترسی به خدمات و ابزارهای بین المللی محدود می شود و سرمایه گذاری نیز با موانع مختلف روبه روست، گسترش فناوری دشوارتر خواهد شد. مهاجرت متخصصان نیز این وضعیت را تشدید می کند. در چنین شرایطی، نمی توان انتظار داشت که صرفا با تأکید بر توان داخلی، بدون فراهم کردن زیرساخت ها و شرایط لازم، در همه حوزه ها با کشورهای پیشرو رقابت نماییم.»
این کارشناس امنیت شبکه در آخر می گوید: « مسئله فقط وضعیت امروز نیست. سیاستهای فعلی می توانند بر ظرفیت کشور برای رقابت در سالیان آینده نیز اثر بگذارند. اگر امروز زیرساخت ها، سرمایه گذاری و شرایط موردنیاز برای فعالیت متخصصان و کسب وکارها فراهم نشود، جبران این فاصله در آینده زمان و هزینه سنگینی می طلبد.»
به اجمال، فیلترینگ چرخه مالی عظیمی از هزینه های تحمیلی به مردم به وجود آورده است او همچنین در جواب این پرسش که این وضعیت چه هزینه های جانبی دارد، می گوید: در ارتباط با اصطلاحاتی مانند مافیای فیلترینگ، مافیای فیلترشکن یا مافیای پهنای باند نیز بحث های زیادی مطرح می شود. این کارشناس اعتقاد دارد که به شکل کلی، اگر قرار باشد مسئولیت فیلترینگ روشن شود، باید مشخص باشد چه نهادی تصمیم می گیرد، چه نهادی دستور را ابلاغ می کند، چه مجموعه ای آن را اجرا می کند و هرکدام چه میزان اختیار دارند. این کارشناس بر این باور است که بخش مهمی از فاصله فناوری ایران با جهان را باید در همین محدودیت های ارتباطی، تحریم های فناوری و سیاست های اقتصادی و حکمرانی جست وجو کرد.
منبع: ایزو وب
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب